Een beslissing die men in vijf minuten neemt en twintig jaar lang bekijkt. Drie regels bepalen de legrichting, ze wijzen niet altijd dezelfde kant op, en één ervan is niet onderhandelbaar.
Regel 1: het licht volgen
De klassieke regel, met een echte optische grond. De planken lopen in de richting van het binnenvallende licht, dus evenwijdig aan de stralen van het hoofdraam.
Waarom? Omdat strijklicht de naden tussen de planken benadrukt. Lopen de naden dwars op het licht, dan werpt elke naad een microschaduw en oogt de vloer gestreept. Volgen ze het licht, dan verdwijnen ze bijna en oogt het oppervlak doorlopend.
Concreet: in een ruimte met één groot raam lopen de planken van dat raam naar de achterkant van de ruimte.
Regel 2: de ruimte rekken
Planken in de lengte gelegd rekken de ruimte visueel in die richting. Het effect is reëel en vrij sterk.
- In een al lange, smalle ruimte — een gang, een smalle woonkamer — versterkt in de lengte leggen het tunnelgevoel. Dwars leggen verbreedt de perceptie.
- In een vierkante of bijna vierkante ruimte geeft leggen in de langste richting beweging.
Regel 3: de ondergrond beslist
Deze is geen voorkeur maar een technische voorwaarde.
Op een bestaande houten vloer — balken en oude planken — moet het nieuwe parket haaks op de bestaande planken worden gelegd, dus haaks op de balken. Anders veert de nieuwe vloer tussen de steunpunten en gaat hij werken.
Op een betonplaat geldt geen beperking: u bent vrij.
Legt u op een oude houten vloer, dan gaat deze regel voor op de twee andere.
Als de regels elkaar tegenspreken
Een veelvoorkomend geval: een lange ruimte met het raam op de korte zijde. Het licht zegt „in de lengte”, de verhouding zegt „dwars”.
Onze afweging: het licht wint in leefruimtes, waar men zit en de vloer van veraf bekijkt. De verhouding wint in circulatieruimtes, gangen en hallen, waar men doorheen loopt.
Ander geval: meerdere ramen. Neem dat met het meeste strijklicht — meestal het grootste, of het zuidgerichte.
Continuïteit tussen de ruimtes
Vaak verwaarloosd en toch beslissend. Sluiten meerdere ruimtes zonder drempel op elkaar aan, leg dan alles in dezelfde richting, desnoods ten koste van het optimum van één ruimte. Een richtingswissel in een deuropening breekt het volume en oogt geïmproviseerd.
De referentierichting is dan die van de hoofdruimte, of van de verdeelgang.
En diagonaal leggen?
Dat lost sommige conflicten op door aan geen enkele regel te gehoorzamen. Het verbreedt visueel, het geeft dynamiek, en het maskeert een licht uit het lood staande ruimte — het echte voordeel in oude huizen.
Twee bedenkingen: het snijverlies stijgt naar 10-12 % in plaats van 5-8 %, en de plaatsing is technischer.
Geometrische patronen
Bij een chevron of visgraat verandert de vraag van aard: niet de richting van de planken telt, maar de as van het patroon. Die legt men doorgaans op de as van de ruimte of op de kijklijn vanuit de ingang. Dezelfde logica geldt voor Versailles-panelen, die op de ruimte gecentreerd worden.
De test voor u lijmt
Leg een tiental planken los in de beoogde richting. Bekijk ze ‘s ochtends en op het eind van de dag, vanuit de deur en vanuit de zetel. Vijf minuten die blijvende spijt voorkomen.
Bronnen
- CSTB — plaatsingsnormen: legrichting en eisen aan de ondergrond.