Elke winter dezelfde berichten: „er zijn spleten verschenen tussen mijn planken”. En in het voorjaar sluiten ze weer. Dat is geen fabricagefout en geen plaatsingsfout: het is hout dat doet wat hout altijd heeft gedaan. Hier zijn het mechanisme en wat eraan te doen valt.
Hout zoekt voortdurend zijn evenwicht
Hout is hygroscopisch: het wisselt vocht uit met de omringende lucht tot het zijn evenwicht bereikt. Is de lucht vochtig, dan neemt het op en zwelt. Is ze droog, dan geeft het zijn water af en krimpt.
Die bewegingen gebeuren vrijwel uitsluitend in de breedte — een plank van 18 cm beweegt zichtbaar, de lengte verandert nauwelijks. Daarom verschijnen de spleten tussen de planken en nooit aan de kopse kanten.
De waarden om te onthouden
| Relatieve luchtvochtigheid | Wat er gebeurt |
|---|---|
| Minder dan 35 % | Sterke krimp, zichtbare spleten, risico op scheuren in de plank zelf |
| 40 tot 60 % | Comfortzone — het hout is stabiel, en uw luchtwegen ook |
| 60 tot 70 % | Lichte zwelling, de naden sluiten weer |
| Meer dan 70 % | Sterke zwelling, risico op bolling en opkomen |
Een hygrometer kost een vijftiental euro. Het is de enige manier om te weten waar u staat, en de rendabelste aankoop voor wie een parketvloer heeft.
Waarom de winter zo uitdroogt
Het is tegenintuïtief: buiten regent het, en toch is de binnenlucht droog. De verklaring ligt in de fysica van lucht.
Buitenlucht van 5 °C en 80 % relatieve vochtigheid bevat in absolute waarde weinig water. Verwarm diezelfde lucht tot 21 °C zonder er iets aan toe te voegen, en de relatieve vochtigheid zakt naar 25-30 %. Verwarming haalt geen water weg, ze vergroot het vermogen van de lucht om er vast te houden — voor het hout is het resultaat hetzelfde.
Het zwaarst getroffen zijn woningen met vloerverwarming, houtkachel of elektrische convectoren, en een doeltreffende ventilatie.
Wat doen bij te droog
- Een luchtbevochtiger, met verdamping of ultrasoon, in de hoofdruimtes. Dat is de doeltreffende oplossing. Zet hem op 45-50 %, niet meer.
- De verwarming één graad lager zetten heeft een echt effect op de relatieve vochtigheid.
- Planten en was binnen drogen helpen een beetje, zonder te volstaan in een goed geventileerde woning.
- Sluit nooit de ventilatie af om vocht binnen te houden: u creëert een veel groter probleem dan enkele spleten.
Wat doen bij te vochtig
- De ventilatie controleren. Een vervuild afzuigpunt trekt niet meer. De papiertest volstaat.
- Twee keer per dag tien minuten verluchten, ook in de winter en ook als het regent.
- Een oorzaak zoeken voor u een ontvochtiger koopt: een lek, opstijgend vocht, een dekvloer die in een nieuwbouw nog droogt.
Spleten die elke winter terugkomen: normaal of niet?
Een naad die in de winter minder dan een millimeter opengaat en in het voorjaar weer sluit, is normaal houtgedrag, zeker bij massief en brede planken. Geen gebrek en geen reden tot klacht.
Wel te onderzoeken:
- spleten van meerdere millimeters die nooit meer sluiten;
- scheuren in een plank in plaats van tussen de planken;
- uitgesproken bolling, dus holle of bolle planken;
- planken die aan de rand omhoogkomen — teken dat de dilatatievoeg is opgevuld of dat de plinten de beweging blokkeren.
Wat het verschijnsel van meet af aan beperkt
- Meerlaags parket beweegt duidelijk minder dan massief: de kruislings verlijmde lagen blokkeren de krimp. Het sterkste argument in zijn voordeel.
- Smalle planken bewegen in absolute waarde minder dan brede — 0,5 % krimp op 12 cm is 0,6 mm, op 22 cm is het 1,1 mm.
- Een ernstige acclimatisatie vóór de plaatsing, in de reële omstandigheden van de woning. De eerste schadeoorzaak.
- Een gerespecteerde randvoeg, nooit met harde kit opgevuld noch geblokkeerd door in het parket geschroefde plinten.